Opmerkelijke website is feest van herkenning

Hoeveel vaardigheden kent u die u zelden tot nooit benut? Zet ze eens op papier en tel ze op. Het risico dat u wél hierbij loopt? Dat u een ontluisterend beeld van uzelf krijgt na het optellen van al uw 'nutteloze' vaardigheden. Net als die ene reageerde op het weblog van Gerard Bierens (http://www.gerardbierens.nl). "Ontluisterend? Het zou pas ontluisterend zijn als je helemaal geen nutteloze vaardigheiden zou bezitten", schreef Bierens in een reactie. Ontluisterend of niet, freelance auteur en bibliotheekmedewerker Bierens raakte met zijn onlangs gelanceerde wiki-site Nuttelozevaardigheden.nl (http://www.nuttelozevaardigheden.nl) een gevoelige snaar. Niet dat de site werd afgekraakt, nee, helemaal niet. Bierens oproep om nutteloze vaardigheden op zijn site te zetten, sloeg verrassend goed aan. De lijst nutteloze vaardigheden telt inmiddels zo'n vijfhonderd voorbeelden: van vuur maken met een vuursteen tot en met foto's in een fotoalbum plakken. Wat ook opvalt? Niet alle 'nutteloze' vaardigheden lijken zo nutteloos als wordt gedacht.

Nostalgie

Volgens Bierens is het echter een voldongen feit: iedereen bezit nutteloze vaardigheden. Bierens' eigen nutteloze vaardigheden liggen volgens eigen zeggen vooral op het gebied van ICT. Het gebruik van MSDos-commando's bijvoorbeeld, maar ook het schrijven van programmaatjes in Basic op een Commodore 64. "Hoe langer je erover nadenkt, hoe meer je er blijkt te bezitten", zegt hij. Als leukste voorbeeld op de website noemt Bierens een fles yoghurt of vla legen met behulp van een flessenlikker. "Die was voor mezelf ook heel herkenbaar: de strijd om het laatste beetje yoghurt was vroeger altijd een gevecht aan tafel." Dat zijn site aanslaat, weet hij intussen ook wel te verklaren. "Nostalgische redenen. Het is een feest van herkenning voor jong en oud. Aan de statistieken kan ik ook zien dat er per bezoeker gemiddeld twee nieuwe nutteloze vaardigheden aan de site worden toegevoegd, met uitschieters naar vijf of zes. Dat geeft aan dat sommigen echt gepakt worden door het onderwerp. Ik heb ook mailtjes gekregen van mensen die vertellen dat ze nu slapen met pen en papier op het nachtkastje. Voor het geval ze midden in de nacht ineens een nieuw voorbeeld weten..."

Geen origineel idee

Bierens bedacht het overigens niet allemaal zelf. Degene die hem op het idee bracht om de site te maken, was de Amerikaanse blogger Robert Scoble (http://scobleizer.com). In een posting op zijn blog had Scoble elf nutteloze vaardigheden op rij gezet. Op nummer één stond het gebruik van een telefoon met een ouderwetse draaischijf. Onder het lijstje plaatste hij een oproep om meer nutteloze vaardigheden in te zenden. Sterker: Scoble liet zijn lezers weten dat er nog een geschikt, niet-geregistreerd internetadres bestond, Obsoleteskills.com, waarop ze allemaal verzameld konden worden. Het gevolg? Binnen een paar weken werd de site geregistreerd. Obsoleteskills.com (http://obsoleteskills.com) telt inmiddels een lange lijst nutteloze vaardigheden. Het plaatsen van een naald op een plaat bijvoorbeeld, maar ook het ontwikkelen van foto's en het gebruik van een liniaal. Op de site ontstond echter ook de nodige discussie. Zo vroegen lezers zich af of het gebruik van Typex wel echt zo verouderd was. Hetzelfde vroegen lezers zich af over het opzoeken van een naam in een telefoonboek of een woord in een woordenboek. "Ik weet niet hoe het bij jullie zit, maar de meeste vaardigheden die genoemd worden, gebruik ik nog op een reguliere basis", aldus een van de vele mensen die op Scobles weblog reageerden.

Niet te serieus...

Obsoleteskills.com moet echter ook niet al te serieus genomen worden. Sommige vaardigheden in de lijst lijken eerder onder de noemer 'hekel aan' te vallen dan onder de noemer nutteloos. Het schoonmaken van vis bijvoorbeeld. Ook de site van Bierens bevat vaardigheden die niet echt nutteloos zijn, zoals aardappelen schillen en het verzamelen van groenteafval. Het schrijven van brieven en het likken van postzegels, die eveneens worden genoemd, zijn als vaardigheden ook nog niet in onbruik geraakt. Zelfs de oudste op de site genoemde vaardigheid, het gebruik van carbon papier, is niet helemaal nutteloos geworden. Carbontechniek wordt nog altijd toegepast, vooral in speciale airbrushtechnieken. Volgens Bierens is de factor 'hekel aan hebben' echter vaak een verklaring voor het feit dat een oude vaardigheid werd vervangen door een nieuwe. "Iedereen weet nog goed hoe enorm frustrerend het was om met een onhandige uitvouwbare landkaart op schoot toch hopeloos de weg kwijt te raken. Vandaar het succes van TomTom", aldus Bierens.

Uitdaging Op Bierens website vindt, anders dan op Obsoleteskill.com, ook geen discussie plaats. Volgens Bierens hebben gebruikers meer behoefte aan de mogelijkheid om iets toe te voegen aan een beschrijving als informatieve aanvulling dan als discussieruimte. Bang dat de belangstelling voor zijn site over een tijdje wegebt, is hij verder niet. "Nieuwe, interessante nutteloze vaardigheden toevoegen zal in de toekomst wel iets lastiger worden. Maar voor sommigen is dat juist weer een uitdaging. En vergeet niet, het is een wiki, dus reeds bestaande nutteloze vaardigheden kunnen ook door iedereen aangepast of uitgebreid worden. En stel dat het concept is uitgewerkt, dan ga ik vrolijk weer iets anders doen. Daar ben ik heel nuchter in. Minimaal houden we er een mooi openbaar archief aan over met nutteloze vaardigheden", aldus Bierens. En een website voor 'nuttige' vaardigheden? Nee, die ziet Bierens niet zo zitten. "Ik denk dat zo'n site niet erg nuttig is, want zeg nu zelf; waarover schrijf of lees je het liefst: over de regel of toch over de uitzondering?"

Laurens Lammers,
Freelance journalist